Kıdem tazminatına hak kazanmak için ilk koşul 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında çalışan bir işçi olmaktır. Oysa ev işlerinde çalışanlar 4857 sayılı İş Kanunu'nun 4. maddesinde kanun kapsamında olmayan çalışanlar arasında sayılmıştır. Bu nedenle ev hizmetlerinde çalışanların kıdem tazminatı hakkı yoktur.
Sonuç olarak, 4857 sayılı İş Kanunu'nda, ev hizmetlerinde çalışanlar kanun kapsamı dışında bırakılmıştır (m.4/1).
Ev hizmetlerinde ayda 10 gün veya üzerinde çalışan sigortalının işten ayrılması halinde, en geç işten ayrılış tarihini takip eden on gün içerisinde e-SGK uygulaması üzerinden işten ayrılış bildirgesi verilmesi gerekmektedir.
Kıdem tazminatının söz konusu olabilmesi için tam bir yılın dolması gerekir. Kıdemi bir yıldan az olan işçi kıdem tazminatına hak kazanamaz ve bu işçiye çalıştığı süreyle orantılı olarak da kıdem tazminatı ödenmez. Kanunen öngörülen bu bir yıllık süre bağlayıcı ve mutlak niteliktedir.
Ev hizmetlerinde çalışanlar İş Kanunu'na değil Türk Borçlar Kanunu'na tabidir. Dolayısıyla, İş Kanunu'ndaki kıdem tazminatı başta olmak üzere birçok haktan yararlanamazlar.
İş kazası ve meslek hastalığında 2024 yılında bir gün için ödenecek tutar 13,33 TL. Dolayısıyla ayda 4 gün ev hizmetlisi çalıştıran bir kişinin aylık prim tutarı 53,36 TL olacaktır.
Ev hizmetlerinde işveren yanında 10 gün ve daha fazla süreyle çalışanlar, SSK kapsamında sigortalı sayılacak olup, uzun ve kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası ve işsizlik sigortası hükümlerinden yararlanabileceklerdir.
Ev hizmetlerinde çalışanlar kıdem/ihbar tazminatı alabilir mi? Ev hizmetlerinde çalışanlar, kıdem tazminatı alamaz ancak ihbar tazminatı alabilir. Ev hizmetlerinde çalışanlar İş Yasası'na tabi olmadıkları için kıdem tazminatına hak kazanamamaktadır.
Bu bilgiler ışığında ev hizmetlerinde ayda 10 günden az çalışanlara işsizlik sigortası primi ödenmediğinden işsizlik maaşı alamazlar. Ancak 10 gün ve daha fazla süreyle evde çalışana işsizlik sigortası primi ödenmiş olduğundan işsizlik maaşı almaya ilişkin diğer şartların da sağlanması durumunda işsizlik maaşı ödenir.
Bu şekilde çalışanlar hakkında sadece iş kazası ve meslek hastalığı sigorta kolları uygulanacak, hastalık sigorta kolu ise uygulanmayacaktır. Dolayısıyla, hastalık halinde bu kişiler SGK'dan geçici iş göremezlik ödeneği (rapor parası) ve hastalık sigortası kolundan sağlanan diğer yardımlardan yararlanamayacaklardır.
Emre Ali Demir
