-e ve -a eki ile oluşturulur. Konuşmacı/yazar tarafından kipin kullanıldığı eylemin gerçekleşmesinin arzulandığını belirtir. Şoför bey, müsait bir yerde ineyim. Sen başarılı olasın diye didiniyorum.
Dilek-Koşul Kipi (-se, -sa)
Bir oluş ve kılışı “şart”a veya “dilek, istek ve niyet”e bağlayan bir tasarlama kipidir. Fiil kök ve gövdelerine -se,-sa eki getirilmesiyle yapılır. Olumsuzu “-ma,-me” ekiyle yapılır.
Haber (Bildirme) Kipleri: Eylemin yapıldığını, yapılacağını bildiren kiplerdir: -di, -miş, -ecek, -(i)yor, -(ı)r. Hepsi de zaman anlamlıdır. II. Dilek (Tasarlama) Kipleri: Eyleme dilek anlamı katan kiplerdir: -meli, -e, -se, -sin.
İstek kipi, fiile getirildiği zaman o işin yapılmasını isteme anlamını veren kiptir. Tüm şahıslara getirilebilir. İstek kipi ekleri '-a, -e'dir. İstek kipi ekleri eylemin yapılması veya fiilin olumsuz olarak yapılmaması istendiği durumlarda kullanılır.
Hareketi şahsa bağlayan eklerdir. Haber kipleri bir fiilin (eylemin) hangi zaman aralığında (geçmişte, şu anda, gelecekte veya geniş zamanda) gerçekleştiğini bildirirler. Haber kiplerinin ekleri fiil köklerine zaman kavramı kazandırırlar. Eylemlere “-dı,-di,-du,-dü,-tı,-ti,-tu,-tü” ekleri getirilerek yapılır.
Dilek kipleri fiil çekimlerinde kullanılır. Fillerin zaman değil anlam bakımından çekimlenmesiyle oluşurlar. Bazıları gelecek bazıları şimdiki zaman olabilir. Cümle içerisindeki eylemlere dilek anlamı kattığı için bu ismi almışlardır.
Kip, bir fiilin haber veya dilek kipi eklerinden birini almış hâlidir. Kip halindeki bir fiilde şahıs eki olmak zorunda değildir. Şahıs eki almamış kipler genellikle ilgili fiilin 3. tekil şahıs çekimi ile aynıdır: geldi, gitmiş, çalışır, duyacak, koş, yapmalı, alışsa vs.
Oluşturulan fiil gövdesi ile yapım ekinin eklendiği kök ya da gövde arasında anlam ilişkisi bulunmalıdır. Fiilden Fiil Yapım Eklerine Bazı Örnekler: -ar/-ır/-ir/-ur/ür : kopar-, çıkar-, batır-, kaçır-, içir-, uçur-, düşür- …
Yapılan işin arzu edildiğini ve istendiğini gösteren istek kipleri, fiillerin kök veya gövdelerine “-e, -a” eklerinin getirilmesiyle yapılır. İstek kiplerinin olumsuzu yapılmak istendiğinde ise “-me, -ma” ekleri kullanılır.
1- Haber Kipleri:
Haber kipleri geçmiş, şimdiki, gelecek ve geniş zaman olmak üzere dörde ayrılır. Cümle içerisindeki her eylem bu dört zamandan birini bildirir.
Derya Çınar
SON YAZILAR
34 beden xs mi
Bakir nikel ve cinkodan olusan gumus gorunusunde bir alasim
Esra İçöz'ün memleketi neresi
Alanya neyi ile ünlü
0542 5420054
18 K altın mı
Çiçek Dilligil nerelerde oynadı
En uzun süre yaşayan peygamber
Blanc bira hafif mi
1444 yılında ne oldu
27 bölenleri
Alttan ders alınca burs kesilir mi
En çok kaset satan sanatçı
Ahtapot ne ile tutulur
Boraks zararlı mı
Ağza kan tadı gelmesi
Aşk mantık intikam uyarlama
Esnafın müşteri reddetme hakkı var mıdır
Amonyum hidroksit asit mi baz mı
Andronova kültür merkezi
Değerlerin oluşumunda dinin etkisi
Allah insan mı
Ehliyet için kursa gitmek şart mı
Dini nikahı ne düşürür
3 tekerlekli motosiklette kask zorunluluğu var mı
Eşle barışma duası
Akciğerde nodül olması tehlikeli mi
Desefin etken maddesi
B harfi ile hayvan isimleri
Biruni çalışmaları
Çubuklu arabalı vapur nereye gidiyor
Cesaretli olmak için ne yapmak lazım
En çok atanan sağlık bölümleri 2 yıllık
Allah 3 şekilde cevap verir
Boşalma orucu bozarmı
Eski telefona yeni Android yüklenir mi
17 ağustos enkazdan çıkanlar
42 ekran tv ölçüleri
0 1 tam sayı mi
Afet İnan Kısaca Hayatı
