Bağlama Üstadı, Türk Halk Müziği'nin usta ismi Nurullah Akçayır'ın biyografisi - YouTube.
Saz çalan kişilere, genel olarak "saz ustası" ya da "sazende" denir.
Kısa bir şekilde bahsetmek gerekirse, saz daha büyük ve telli bir çalgıdır, bağlama ise küçük ve telli bir çalgıdır. Saz, genelde daha melodik ve armonik müziği çalabilen bir çalgıyken, bağlama ise daha ritmik ve perdeli müziği çalabilen bir çalgıdır.
Göktürklerden günümüze kadar gelen milli çalgı “kopuz”un Anadolu'da yeniden doğmuş hali diyebileceğimiz bağlama, genel adıyla saz: kiraz ağacının kabuğundan yapılıp tezene adı verilen bir mızrapla tellerine vurularak çalınan bir çalgıdır.
Bağlama ailesi, Türk halk müziğinin mızraplı çalgılarından oluşur. Bağlama, cura, divan sazı, bozuk, çöğür, iki telli, tanbura ve meydan sazı, bağlama ailesinin başlıca çalgılarıdır. Bağlamanın atası, Orta Asya kökenli bir çalgı olan kopuzdur.
Âşık, halk edebiyatı tür ve şekillerindeki bir ürünü sazı eşliğinde bir dinleyici grubu karşısında icra edebilen kişidir.
Çalgıcı Herhangi bir çalgıyı çalan kimse. İcrâcı.
“Saz” sözcüğü tarihî Kıpçak Türkçesi dönemi eserlerinden Codex Cumanicus'ta “bataklık, çamur” anlamında görülür (Argunşah ve Güner, 2015, s. 807). Çağdaş Kıpçak grubu Türk lehçelerinde de sözcük çoğunlukla “bataklık” anlamındadır.
Bağlama ya da saz, Türk halk müziğinde yaygın olarak kullanılan telli tezeneli bir çalgı türüdür. Tezene denilen kiraz ağacı kabuğundan yapılmış bir mızrapla tellere vurularak çalınır.
Tar tezeneli bir çalgıdır. Ülkemizde Kars Yöresinde yaygın olarak çalınan eski ve köklü bir çalgıdır. Günümüzde birçok halk müziği topluluğunda kullanılmaktadır. Tarın gövdesi genellikle dut ağacından yapılır.
Melis Eda Güneş
