Uzun yıllar bunlar ve benzeri kelimelerle oluşturulan altın bilezik, tahta kaşık, cam bardak, demir kapı gibi tamlamaların takısız (eksiz) isim tamlaması olduğu görüşü hakimdi. Günümüzde ise bunların sıfat tamlaması olduğu görüşü gitgide yaygınlaşmakta ve akademik yayınlarda daha çok bu şekilde ele alınmaktadır.
Sıfat ile nitelediği veya belirttiği ismin oluşturduğu kelime grubuna "Sıfat Tamlaması" denir. Her sıfat, bir Sıfat Tamlaması kurar. Sıfatın olduğu heryerde aynı zamanda Sıfat Tamlaması'ndan da sözedilir.
Netice itibariyle, eksiz veya takısız isim tamlaması vardır; ancak, bu başlık altında verilen 'tahta kapı' ve 'yün kazak' gibi örnekler bu başlığa ait değildir; bunlar birer sıfat tamlamasıdır.
altın yüzük: takısız isim tamlaması
(sıfat) altın, altın gibi, altın sarısı, üstün, türünün en iyisi.
İsimlere gelen ve isimleri renk, durum, bi- çim yönünden niteleyerek “nasıl” sorusunun cevabı olan sözcüklere niteleme sıfatı denir. Evin kapısı büyük bir salona açılıyordu. Yukarıdaki örneklerde “niteleme sıfatı” dediğimiz sıfat türünü bulmak için önce isim tespit edilir ve isme “Nasıl?” sorusu sorulur.
Bazen araya sıfat girebilir. Bu durumda genellikle sıfat alan sözcük sıfat tamlamasına dönüşür. Ancak sözcük grubunun tamamı isim tamlamasıdır; zira sıfat çıkarılsa dahi isim tamlaması olarak kalır: Elma ağacının kalın gövdesi ("kalın" sıfat)
Türkçede altın, cam, tahta gibi kelimeler hem bir malzemenin ismini belirtir hem de bu malzemeden yapılmış nesneleri tanımlarken sıfat (önad) olarak kullanılır: Türkiye'de her yıl yaklaşık olarak 25 ton altın çıkarılmaktadır. (isim) Gelinlere altın bilezik takma âdeti pek çok ülkede görülür.
Takısız isim tamlamaları sıfat tamlamaları ile karıştırılmamalıdır. Eğer tamlanan “-dan yapılan” eki getirildiğinde anlamlı oluyorsa, bu takısız isim tamlaması demektir. Ancak anlam bozuluyorsa bu bir sıfat tamlamasıdır.
Özellikle sıfat tamlamalarında isim kısmı bazen düşer, ismin görevini sıfat yüklenir. Bu durumda sıfat, ismin görevini yüklendiği için sıfat olmaktan çıkar, adlaşır. Böyle sıfatlara adlaşmış sıfat adı verilmektedir.
SON YAZILAR
Falda kapı görmek
Bogazda nodüller tehlikelimi
Devrim özkan yaş
Dünya Hakkında Bilgi
Ağzının payını vermek
Çamaşır makinesi kireç tutmaması için ne yapmak lazım
Er işareti
Alkolün vücuda etkileri
Bitlis nüfusu merkez
Aşk filmlerinin unutulmaz yönetmeni konusu
Ağzımın içi tuzlu gibi
Aşırı tatlı tüketimi
Banyodan sonra ayaklara soğuk su dökmek hadis
Ayvalıktan nereye feribot var
Dev çıyan zehirli mi
Engelleyince hikaye görünür mü
Bactroban krem nereye sürülür
Çekirdek aile tanımı
132 ne hattı
Derya Balta Hilal ne oldu
Allah ın her şeyi bilme sıfatı
Ayakta yolcu taşıma cezası
Eti Puf neyle yapılıyor
Birlesik zamanli fiil
Ayakkabı sıcak suda yıkanır mı
Devlet memuru nikah izni
Dövme 1 haftada iyileşir mi
Bankacılık eşit ağırlık mı
Didem arslan iletişim
Ayrılan eşlerin barışması için dua
20 20 20 kükürtlü gübre ne ise yarar
Evlerde çıkan böcekler
Eşofman pantolon adı ne
Anayasa fırlatma
3600 ek gösterge lise mezunlarını kapsıyor mu
Çarşı anarşist mi
Böbrek üstü bezi tansiyonu etkiler mi
Ay opak mıdır
1 ve 2 meşrutiyet kısaca
Akşemseddin çalışma yaptığı bilim dalları